Van wie is het groepsplan?

Op veel scholen wordt gewerkt met groepsplannen.
In een groepsplan staat per vakgebied uitgewerkt wat de doelen zijn voor de komende periode, welke kinderen deze doelen gaan halen op de wijze die kenmerkend is voor betreffende school. Ook is vermeld welke kinderen iets extra nodig hebben om die doelen te halen (en wat dat is!), welke kinderen nog iets te doen hebben mbt de voorliggende doelen en welke kinderen verdieping nodig hebben omdat ze zich anders gaan vervelen (omdat ze de doelen eerder behalen). Uiteraard wordt in het plan ook vermeld welke kinderen een eigen leerlijn hebben en wat daaraan gedaan wordt. Voor alle kinderen wordt vermeld wanneer en hoe er geëvalueerd wordt.

Handig, zo’n plan! Het stuurt leerkrachten in het maken van hun weekplanning (wie kan ik wanneer bedienen?), geeft overzicht en rust en biedt de leerkracht een manier om zich te verantwoorden over de keuzes die gemaakt zijn.

Iedereen is anders

Toch blijkt op veel scholen dat die groepsplannen gemaakt worden voor het archief. Leerkrachten maken ze, leveren ze in en soms wordt er in de planperiode niet meer naar omgekeken. Conclusie mag dan zijn dat het geen praktisch werkdocument is. Dat is jammer want leerkrachten steken tijd en energie in het maken van zo’n plan.

Als blijkt dat een plan gemaakt wordt voor het archief, is er naar mijn idee iets mis. Groepsoverzichten en groepsplannen dienen de leerkracht te dienen en niet andersom. Telkens als ik in de praktijk hiermee in aanraking kom, blijkt dat er te weinig gecommuniceerd is met leerkrachten over de vorm en mogelijkheden van een groepsplan. Wat zijn alternatieven voor een groepsplan? Welke keuze is er? Waar ‘voldoet’ een groepsplan aan? Is er een uniforme vorm of mogen leerkrachten hun eigen vorm kiezen? Zien leerkrachten de voordelen van een groepsplan? Hoever willen we gaan in tegemoetkomen aan de onderwijsbehoeften van de leerlingen? Wat is er al op school aan planvorming? Kunnen we daarbij aansluiten? Als leerkrachten niet met een plan willen werken, wat is dan het alternatief en wat is daarvan de consequentie?

Groepsoverzichten en -plannen gaan alleen maar werken als leerkrachten het voordeel ervan inzien. Alleen dan is er kans op duurzame implementatie.

Resultaten uit het verleden…

Resultaten uit het verleden leren ons iets voor de toekomst. Of niet…

Op dit moment is er in het Westen sprake van een crisis. Volgens Tex Gunning gaat het om een waardencrisis. Feit is in elk geval dat het om geld draait. Volgens sommigen is de opeenvolging van de verschillende crisissen veroorzaakt door graaiers die uitsluitend om eigen gewin bezig zijn.

Deze graaiers hebben gebruik gemaakt van het huidige onderwijsstelsel. Een stelsel gebaseerd op testen, op scoren en om verschil maken tussen mensen. Een stelsel dat laat zien wie er intelligent is (IQ) en wie niet.

We mogen dus concluderen dat we binnen het onderwijs iets niet goed gedaan hebben. Volgens Howard Gardner zou het onderwijs moeten opleiden tot vakkennis, betrokkenheid (je verantwoordelijk voelen) en morele doelen (ethiek). Hij benoemt dit uitgebreid in zijn project Good Work.

Crisis

Als we kijken naar de richting die de Nederlandse overheid inslaat richting toekomstig onderwijs, ben ik zeer verbaasd. Meer toetsen, hogere normen en standaardisering. Volgens Andy Hargreaves is standaardisering trouwens de vijand van duurzaamheid.

We richten ons hiermee dus op korte termijn succes. We zijn niet bezig met oplossingen op lange termijn. We leren niet van de huidige crisis, sterker nog, we gaan nog zwaarder inzetten op de gebaande paden. We leren niet van de diversiteit tussen mensen. We leren mensen onderscheid te maken op basis van intelligentie en leren ze niet om met elkaar oplossingen te vinden voor toekomstige problemen.

Naast mijn verbazing ben ik ook bang. Als we reageren op de huidige crisis door te herhalen wat we niet goed gedaan hebben, is het wachten op de volgende serie crisissen met wellicht nog ernstiger gevolgen.

We moeten met elkaar werken aan een andere samenleving, te beginnen met onderwijs anders in te richten. Onderwijs wat uitgaat van vertrouwen (Finland). Ontwikkeling van mensen in de breedste zin van het woord!

Meisjes en jongens zijn verschillend….

Er is verschil tussen jongens en meisjes, dat zal niemand ontkennen. De mate van verschil en hoe daar mee om te gaan, wil nog wel eens onderwerp van gesprek zijn.
Door recente ontdekkingen over onze hersenen is daar iets aan toe te voegen.

Onze rechterhersenhelft heeft de neiging om zich de essentie van een ervaring te herinneren terwijl onze linkerhelft de details herinnert. Uit onderzoek is gebleken dat meer vrouwen na een emotionele reactie vanwege een stressvolle situatie zich richten op de details terwijl mannen zich meer richten op de essentie.

Als vrouwen spreken en verbale informatie verwerken, hebben ze de neiging om beide hersenhelften te gebruiken terwijl mannen er meestal maar een gebruiken. De verbinding tussen beide helften blijkt bij vrouwen steviger dan bij mannen. Dit verklaart de voorsprong van veel meisjes op school op taal- en leesgebied.

Ten onrechte wordt soms gesteld dat meisjes coöperatiever zijn dan jongens. Als we goed kijken, zien we echter dat jongens coöperatief zijn in hun competitie met elkaar waarbij ze een voorliefde hebben voor fysieke activiteiten.
Jongens zeggen: Doe dit! Meisjes zeggen: Laten we dit doen? In beide gevallen gaat het om samen doen!

Te veel praten

In de praktijk zien we op school bij meisjes een voorsprong op taalgebied en bij jongens een sterke kant in exacte vakken. Dit is niet biologisch te verklaren.
De verklaring lijkt te zitten in het volgende:
– meisjes reageren bij taal meestal als eerste op een vraag; jongens reageren hierop hiërarchisch, ik weet het nog niet (lage status), vervolgens terugtrekken. Hierdoor ontstaat een verschil in prestatieniveau.
– bij de exacte vakken gebruiken jongens de ‘overbluf’strategie (competitie!), inclusief terechtwijzen van lageren in status. Hierdoor trekken meisjes zich terug….verschil in prestatieniveau!
Om dit te doorbreken is er een experiment geweest waarbij een leerkracht de taallessen en exacte vakken voor alleen de jongens of alleen de meisjes gaf. Dit leverde opmerkelijke resultaten op!

Voor onderwijsinstellingen iets om over na te denken. Wat voor de een goed is, lijkt voor de ander minder.

Als we kijken naar de mens in volwassen staat, is de conclusie echter:
“Gemengde teams leveren betere resultaten.”
Door gebruik te maken van de verschillen tussen man en vrouw, wordt het gezamenlijk resultaat beter…

Mindset….

Februari 2012

In deze week was ik me weer bewust wat het verschil in mindset kan betekenen voor mensen.

We spreken over een statische mindset als je dingen accepteert zoals ze zijn en denkt dat je er niets aan kan, mag of moet veranderen. In deze mindset is het niet fijn om fouten te maken; het ondermijnt wie je bent! Je moet er dus zijn en kunt het niet worden. In deze mindset ga je fouten aan anderen toedichten. Fouten maken is slecht! Er is ook niet zo veel verschil tussen wie je bent en wat je doet; dit loopt in elkaar over. Je moet je dus voortdurend bewijzen: op school, in je werk, in je loopbaan,………

Bij een op groei gerichte mindset ga je ervan uit dat wat er is, het beginpunt is voor verdere ontwikkeling. Je gaat er niet vanuit dat je volmaakt bent en je bent voortdurend gericht op leren. Je zoekt dus mensen in je leven uit die jou helpen je te ontwikkelen. Je bent er niet op gericht om al je tekortkomingen op te heffen. Zolang ze jou en je omgeving geen kwaad doen, kun je ze accepteren.

Voor onderwijsgevenden betekent dit dat ze hun leerlingen eerlijk moeten vertellen hoe ze ervoor staan en tegelijk laten zien hoe ze een eventuele achterstand kunnen overbruggen. Goede leerkrachten geloven in ontwikkeling van intelligentie en talent. Ze zijn ook gefascineerd door het leerproces van hun leerlingen.

Wat betekent het voor kinderen dus als ik op een school hoor dat “dit kind hier niet thuis hoort” of “dat onze kinderen dit nooit aankunnen” of “de normering is veel te zwaar voor onze kinderen” of “hoe kan ik dat nu bieden in een klas als deze” ? Volgens mij betekent het dat deze leerkrachten de hoop opgeven. Wat er nu is, kan ik niet veranderen. Een statische mindset dus.

SelphBij een op groei gerichte mindset zou het zijn “we kunnen dit kind minimaal het volgende bieden” en “dit zullen onze kinderen lastig vinden maar we gaan het proberen” en “onze kinderen hebben nog veel te leren voor deze normering” en “dit wordt een klus voor mij”. In deze houding ga je het proberen. Als het niet lukt, is het geen schande. Je hoeft je er niet voor te schamen!

Literatuur: Mindset van Carol Dweck

12 Principes om het beste uit je brein te halen

Over dingen die wetenschappers zeker weten over de werking van onze hersenen

Het boek Breinmeester van John Medina is een aanrader voor iedereen die de theoretische kennis over onze hersenen wil gebruiken in de praktijk.
Medina beschrijft in het boek 12 principes om het beste uit je brein te halen.

Het gaat om de volgende regels:

1. Lichaamsbeweging vergroot IMG_1774de hersenkracht. Om je denkvermogen te verbeteren, moet je bewegen!

2. De menselijke hersenen zijn ook ge-evolueerd. We hebben de aarde veroverd door ons aan te passen aan veranderingen.

3. Alle hersenen hebben andere verbindingen. De hersenen van twee verschillende mensen slaan dezelfde informatie nooit op dezelfde manier en op dezelfde plaats op.

4. We hebben geen aandacht voor saaie dingen. Toehoorders stoppen na 10 minuten met luisteren…

5. Herhaal om niet te vergeten. De hersenen hebben veel verschillende geheugensystemen.

6. Vergeet niet om te herhalen. Onze hersenen geven slechts een gedeeltelijke blik op de werkelijkheid omdat ze nieuwe kennis mengen met oude herinneringen.

7. Slaap goed, denk goed. Het verschilt van mens tot mens hoeveel en wanneer slaap nodig is maar de behoefte aan een middagdutje is universeel.

8. Hersenen met stress leren anders dan hersenen zonder. Chronische stress leidt tot hartaanvallen of infarcten en beschadigt hersencellen.

9. Stimuleer zintuigen tegelijk. Onze zintuigen zijn ontwikkeld om samen te werken. We leren dus het beste als we meerdere zintuigen tegelijk stimuleren.

10. Zicht troeft alle andere zintuigen af. We leren en onthouden het best met behulp van afbeeldingen, niet door geschreven of gesproken woord.

11. Mannelijke en vrouwelijke hersenen zijn verschillend. Mannen en vrouwen reageren verschillend op acute stress.

12. We zijn van nature uitstekende onderzoekers. Baby’s staan model voor hoe wij leren door actief te toetsen met observaties, hypotheses, experimenten en conclusies.

En nu vertalen naar de praktijk! Ik ga ermee aan de slag!

Wat wilt u?

Wat wenst u uw kind toe?

Als ik nadenk over wat ik mijn zoon toewens, kan ik wel een wensenlijstje samenstellen.
Ik zou hem zelfkennis en zelfvertrouwen toewensen. Ik hoop dat hij leert wat zijn kwaliteiten en krachten zijn maar ook zijn zwakkere punten.
Ik gun hem doorzettingsvermogen. Wat zou het fijn zijn als hij het vermogen ontwikkelt om zich door de dalen van het leven heen te slaan.
Ik hoop dat hij empathisch vermogen ontwikkelt. Hierdoor zal hij in staat zijn om relaties te onderhouden en liefdevol met zijn vrienden en vriendinnen om te gaan.
Ik wens hem zelfstandigheid toe. Zonder afhankelijkheid van anderen op zijn eigen wijze zijn levenspad gaan!
Ik gun hem een open mind gedurende zijn hele leven.

108_0873

En? Lijkt uw lijstje hier een beetje op? Of heeft u aangegeven dat u hoopt dat uw kind goed leert lezen, schrijven, spelling en rekenen?
Ik schat in dat velen van u het belangrijk vinden dat kinderen goed leren lezen, spellen en rekenen maar dat uw verlanglijstje iets meer vraagt.

Toch gaat onze overheid ervan uit dat hoge opbrengsten in lezen, taal en rekenen het ultieme doel is. Als scholen daarvoor zorgen, is de basis gelegd. En de rest? Dat komt vanzelf? Taak van de ouders?

Uiteraard is het belangrijk dat kinderen leren lezen, spellen en rekenen! Maar die andere dingen dan? Ik vrees dat onze kinderen het in 2025 niet gaan redden als wij ze vaardigheden aanleren die ze mij al aanleerden (van 1962 tot 1975).

Onze kinderen hebben veel meer nodig! De overheid zou scholen meer ruimte moeten bieden om hiervoor te zorgen. De eigen vrijheid die scholen nu hebben, is veel te klein!

Hoezo….mooi anders?

2 februari 2012

Gisteren was ik te gast op de Montessorischool in Alphen aan de Rijn. De studiedag ging onder andere over groepsdoelen vaststellen, planning en evaluatie in het kader van handelings gericht werken.
Tijdens deze dag ontdekten we weer de spanning die er is tussen de vastgestelde tussendoelen van de overheid en de eigen ontwikkeling van kinderen. Op scholen die niet vanuit groepsdoelen werken maar hun onderwijs inrichten op basis van ontwikkeling van individuele kinderen, wordt deze spanning extra zichtbaar. Zo ook gisteren.

Ik merkte vandaag dat het me de hele dag heeft bezig gehouden.
We kennen in Nederland kerndoelen voor het basisonderwijs waarin omschreven is waar de basisscholen voor moeten zorgen. Lijkt me een goede zaak.
Om te komen tot die kerndoelen, is een leerlijn beschreven met tussendoelen. Dit levert voor scholen veel houvast op omdat ze hiermee kunnen checken of ze op de goede weg zijn. Handig dus.
Hoe je tot die einddoelen komt, is een vrije keuze voor scholen. De verschillende vormen van onderwijs in Nederland hebben hierin hun eigen werkwijze. Keuze voor ouders!

109_0963

Het lijkt er op dit moment echter op dat die vrije keuze van scholen wordt ingeperkt omdat het bereiken van de tussendoelen een doel op zich is geworden. Scholen geven aan dat ze hun eigen manier om tot de kerndoelen te komen steeds meer moeten loslaten omdat ze worden ‘afgerekend’ op hun tussendoelen.

De overheid wil -terecht- dat scholen de kerndoelen halen. De controle op tussendoelen lijkt er echter voor te zorgen dat de diversiteit die we in het Nederlands onderwijsstelsel kennen, afneemt.

Willen we dat alle kinderen van 8 jaar in Nederland op hetzelfde moment met dezelfde dingen bezig zijn?
Zo ja, waar blijft dan het unieke van elk mens? Zo nee, hoeveel ruimte bied je scholen dan?

De spanning tussen deze vragen is voelbaar in elke school die afwijkt van een standaardwerkwijze.

Human Dynamics in de praktijk

19 januari 2012

Vanmiddag weer een Human Dynamics feestje! De Leonardusschool in Brielle heeft vorig jaar een basistraining HD gedaan.
De school is bezig met het onderwijs te organiseren op basis van de onderwijsbehoeften van leerlingen en ze willen Human Dynamics gebruiken om de kinderen beter te begrijpen.
Vanmiddag hebben we gekeken naar onderwijsbehoeften van fysiek emotionele kinderen en emotioneel mentale kinderen.

images-2-2

Fysiek emotionele leerlingen leren anders dan wij gewend zijn. Ze hebben extra tijd nodig in de opstartfase en mogelijkheden om op eigen wijze de leerstof te verwerken. We stellen vast dat we deze kinderen vaak te kort doen. Als het team in kaart gebracht heeft om welke leerlingen het gaat op de school bespreken we manieren om aan te sluiten bij deze leerlingen. Uiteraard staan we ook stil bij wat de kinderen te ontwikkelen hebben. Het team kijkt naar een DVD met interviews met kind, ouder en leerkracht.

images-65

Als we naar de kinderen kijken met een emotioneel mentale dynamiek zien we dat deze kinderen veel eigen inbreng en verantwoordelijk nodig hebben. Ze leren door trial and error en dat moeten we ze als school ook bieden! Vaak komen deze leerlingen als brutaal en eigenwijs over. Leerkrachten herkennen de beschrijving en we bespreken wat deze kinderen nodig hebben.
Ook hier levert de DVD weer veel herkenning op!

Als we om 16.00 stoppen, is het team van de school vol enthousiasme bezig met verwerking van het geleerde in de dagelijkse praktijk.

Mijn feestje kan niet meer stuk………

Welke leerkracht wil jij zijn?

CIMG0390

 

Welke leerkracht herinner jij je nog?

Die meester die zich braaf aan de regels hield? De juf die met haar groep hoge prestaties leverde? Ik schat zomaar in dat je die mensen niet meer bij naam kent…

De meeste mensen hebben onmiddellijk beelden bij leraren die iets toevoegden aan hun bestaan. Verhalen vertellers, ‘gekke’ dingen doen, filosoferen, uitdagers, mensen die je je talenten lieten ontdekken, etc.
Haal ze eens terug, die mensen uit het onderwijs, die iets (ik hoop positiefs) voor jou betekenen…..

Is het dan niet gek dat we zo weinig aandacht hebben voor dat aspect in onderwijs? Mensen voor de klas doen ertoe! De man of vrouw voor de klas maakt het verschil!

Dus een paar vragen voor onderwijsgevenden:
Welke normen en waarden hanteer je als leerkracht? Je normen en waarden zijn door je opvoeding en achtergrond bepaald. Hoe sta je in het leven? Waar geloof je in? Wat doet er echt toe voor jou?
Wat is de missie van jou als leerkracht? Wat doe jij ertoe? Welk verschil maak jij in het leven van anderen?
Wat is de visie van jou als leerkracht? Wat is de reden waarom je dit vak uitoefent? Wat wil je bereiken?
Welke strategiën hanteer je? Strategiën zijn jouw wetten als leerkracht. Strategiën bepalen je tactieken.
Welke tactieken gebruik je in je dagelijkse werk? Elke strategie genereert wel 5 tot 500 tactieken. Tactieken worden vaak bepaald door populatie van je leerlingen, inhoud of leerproces.
Als leerkrachten weten waar ze in geloven, wat ze voor leerlingen willen betekenen en wat ze willen bereiken, kennen ze hun strategie met daarbij horende tactieken.

En dan? Dan zeggen volwassenen later dat ze die juf of meester nog herinneren omdat……..

Leef je je eigen leven?

gesprekken

 

Het is 2 januari 2012.

Mensen nemen zich allerlei dingen voor en wensen elkaar geluk, gezondheid en voorspoed toe. Mooi!
Waarom doen we dat bij de start van een nieuw jaar? We wensen elkaar toch altijd het beste toe?

Allerlei mooie voornemens hoor ik langskomen. Op de sportschool was het vanavond ongewoon druk. Joggers in nieuwe outfits passeren zwoegend ons huis. Ongetwijfeld zijn er ook weer veel rokers gestopt. Mooi!
Waarom doen we dit soort zaken altijd bij de start van een nieuw jaar? We kunnen toch altijd opnieuw beginnen?

In de sociale media lees ik berichten dat men blij is ‘dat het er weer op zit’. Al die dagen….,met die familie……,alle verplichtingen…….,versiering gelukkig weer naar zolder………
Volgend jaar zitten we weer met die familie op deze dagen verplicht tussen die kerstspulletjes…..Mooi! Of Mooi?
Waarom dat patroon volgend jaar weer?

Doen we echt de dingen die we willen op het moment dat we dat willen?
Oftewel: leef je je eigen leven of laat je je leven?