Ik weet niet hoe laat het is

Ik heb genoeg nieuwe ideeën voor mijn bedrijfje. Inspirerende trainingen, leuke workshops, een boek, een boeiende lezing, een aanpak voor de invalproblematiek op scholen en een programma voor persoonlijke ontwikkelingen.
Maar ik weet niet hoe laat het is.

Een idee om rond te gaan trekken met een schip of camper. Nieuwe landen bezoeken en in contact komen met de inwoners. Kijken, wandelen, foto’s maken, schrijven en hoe dit financieel voor elkaar te krijgen.
Maar ik weet niet hoe laat het is.

Ik maak me druk om de ontwikkeling van mijn zoon. Hij zit te veel achter zijn computer en doet in mijn optiek te weinig aan zijn studie. Ik vind dat hij te weinig in contact is met de samenleving. Moet ik iets doen of moet ik loslaten?
Maar ik weet niet hoe laat het is.

Ik genereer te weinig werk. Ik doe iets niet goed klaarblijkelijk en vraag me af wat ik moet veranderen. Collega’s doen het beter. Wat doen zij anders dan ik? Heb ik wel genoeg inkomen over een paar maanden om de hypotheek te betalen?
Maar ik weet niet hoe laat het is.

IMG_4819

Ik wil zo graag zeilen en ben druk aan het werk om mijn schip klaar te maken voor het nieuwe seizoen. Ik erger me aan kleine dingetjes die ik aantref en waar ik wat aan moet gaan doen. Ik zou willen dat het al 19 maart was, de dag dat ze weer in het water mag.
Maar ik weet niet hoe laat het is.

In het verkeer heb ik last van die slak op de éénbaansweg waar ik niet mag inhalen. Vrachtwagens die inhalen net terwijl ik er aankom. Een snelheidsduivel die me met lichtsignalen te kennen geef dat ik naar rechts moet.
Maar ik weet niet hoe laat het is.

Plannen en zorgen die ik maak voor de zomervakantie, voor het nieuwe schooljaar, over mijn relatie, over mijn zoon.
Plannen en zorgen voor morgen, voor volgende week, volgende maand en volgend jaar.
Maar ik weet niet hoe laat het is.

In september, 4 maanden geleden, hoorde een vriendin van ons hoe laat het was.
Verdrietig hebben we vandaag afscheid van haar moeten nemen. Overmorgen zou ze 60 zijn geworden.
Maar ik weet niet hoe laat het is…….
Jij wel?

Mijn zoon, mijn spiegel…

Normen en waarden draag je over, niet alleen in woord maar ook in daad. Ik ontdekte dat laatst weer in een gesprek met mijn zoon van 19.

Hij is bijna 2 meter lang, lang haar, erg lang haar. Op zijn dertiende is hij gestopt met bezoeken aan de kapper en nu draagt hij het in een dikke paardenstaart. Baardje, zwarte hoge converse schoenen, donkere broek, polo, vest.
Als ik in zijn kledingkast kijk, zie ik twee korte broeken, twee lange broeken, twee vesten, rijtje polo’s, één paar schoenen en een jas. Meer heeft hij niet nodig, zegt hij. Hij heeft geen auto, motor of bromfiets. Wel zijn oude schoolfiets. Hij drinkt, rookt of gebruikt niet. Het weinige geld dat hij uitgeeft, is aan hard- of software voor zijn computer.
Hij verbaast zich over het feit dat zijn ouders zoveel geld uitgeven aan dingen die ze eigenlijk niet nodig hebben. Volgens hem hebben wij zoveel kleding, jassen en schoeisel dat we genoeg hebben voor de rest van ons leven. Ik vrees dat hij gelijk heeft…

Hij studeert bedrijfskunde aan de EUR. Als ik hem vraag of hij daar qua uiterlijk en leefstijl misschien niet een buitenbeentje is, merkt hij op dat er nog wel een paar zijn maar dat het hem niet interesseert wat anderen van hem vinden. „Ik kies ervoor te zijn wie ik wil zijn en als anderen daar iets van vinden, is dat okay. Dat mogen ze. Maar ik laat me leiden door mezelf en niet door de mening van anderen”.
Hierin schuilt enorm respect en waardering van mij voor hem. Ik ben zo trots dat hij dit zo zegt maar ook doet. Ik wou dat ik dat kon…..en heimelijk vraag ik me af van wie hij dit heeft. Natuurlijk hebben we zo vaak in zijn opvoeding dit soort dingen gezegd maar ik vraag me af of we het ook hebben laten ZIEN…..

Onlangs zag ik foto’s op Facebook langskomen van studiegenoten van hem. Op de EUR maken ze een foto met daaronder een ‚I WILL’-statement van die persoon (https://www.rsm.nl/i-will/create-your-i-will/). De student verklaart dus wat ze willen bereiken. Veel statements gaan over zichzelf, geld verdienen of de wereld verbeteren.

Zijn statement is: I will help the less fortunate. Ik zal de minder bedeelden helpen…..
Ik was er stil van en mijn hart stroomde over van liefde voor dit jonge mens, onze zoon. Op je negentiende dit zeggen. WOW! Ik was trots…..

382313_10153129458432511_8406483122557414411_n

Naar aanleiding van deze foto had ik een gesprek met hem over het leven, over werken, over geld verdienen. Hij gaf me toen terug dat hij mij had zien veranderen toen ik stopte met in dienstverband te werken en voor mezelf was begonnen.

Hij zei dat hij had gezien hoe ik met plezier de dingen deed, niet meer zeurde over vroeg opstaan, het prima vond om uren in de auto te zitten om elders een training te geven en de vrees zonder werk te zitten te dragen. Hij had gezien hoe ik gelukkig werd in mijn werk! „Eigenlijk heb jij altijd vakantie,” zei hij, „want je doet altijd leuke dingen”.

Hij heeft gelijk. Sinds ik alleen werk, zijn er geen vakanties, vrije dagen en werkdagen meer. Ik werk altijd en ik heb altijd vakantie, is een kreet die ik vaak uit.
„En zo wil ik later ook leven”, ging hij verder.

Ik was trots…..trots op zo’n zoon en trots op mezelf. Wat ik liet zien, kreeg ik terug. Als in een spiegel….

Verbinding, zelfs na 33 jaar

Afgelopen zondag had ik een reünie van mijn eerste groep uit 1979. Destijds de derde klas. Toen de groep in de zesde kwam, mocht ik ze weer als leerkracht begroeten. Sommige kinderen heb ik vanwege de vorming van een combinatiegroep ook nog in een tussenliggend jaar gehad. In de zesde klas werd alles weer samengevoegd en waren ze met 37. Ik heb zodoende een relatie met ze van drie jaar en met eentje zelfs vier jaar.

Op zondag 18 januari 2016 zag de groep elkaar weer terug na 33 jaar. Het kwartet van de organisatie had bedacht dat het eerste uur besteed moest worden aan 3 keer 20 minuten speeddaten in drietallen. Daarna was er een uur wat gevuld werd door de gangmaker (van toen en nu) en daarna was er nog een uur om met elkaar vrij te spreken.
Wat me opviel in deze drie uur waren de lachende gezichten en ontspannen houdingen. Ook als ik naar de foto’s kijk, zie ik mensen die glimlachen, elkaar in de ogen kijken en betrokken zijn op elkaar. Na 33 jaar! Verbinding…..
Als ik terugkijk naar de jaren die ik met hen heb mogen doormaken, herken ik die verbinding. Het plezier met deze groep heb ik slechts één keer met een andere groep meegemaakt. Als ik terugdenk aan de tijd met hen, valt me de vrijheid op die ik van mijn schoolleider kreeg. Met mooi weer ging ik met ze naar een strandje iets verderop. Spelen, wat zwemmen, plezier maken met elkaar. Af en toe gingen we een rondje hardlopen om te oefenen voor een prestatieloopje in onze stad. Een ochtendpauze die uitliep tot een uur: alles was goed.
Weeksluitingen, feesten, projecten en kringgesprekken: met deze groep ging het als vanzelf. Cognitieve resultaten waren hoog en dat bleek in hun vervolgopleidingen. Kortom, het was een heerlijke groep en iedereen mocht er zijn. En dan nu, na 33 jaar zie ik dat plezier weer bij hen terug. Ik word er stil en soms emotioneel van. In verbinding zijn, met elkaar een relatie aangaan, lijkt voor eeuwig te duren.
Na drie uur is de reünie formeel voorbij. Het merendeel gaat hierna eten met elkaar in een nabijgelegen tent. De huisgangers wordt hartstochtelijk gevraagd mee te gaan en er wordt hartelijk afscheid genomen. Tijdens het eten gaat de sfeer verder zoals in de middag.
Na afloop besluiten we om met een kleine groep de dag af te sluiten in de kroeg. Deze bijzondere dag die om 14 uur begon, wordt om 00.40 beëindigd met een warm afscheid.

IMG_0310

Opstelling volgens groepsfoto 1983….

Na twee dagen loop ik nog na te genieten van dit feestje. Als ik deze mensen van 45 jaar terugzie, herken ik mijn leerlingen van toen. De gangmaker is nog steeds de gangmaker, de stille jongen is nog steeds afwachtend in de gesprekken, het meisje met de mooie grijns is een vrouw met een prachtige smile, de serieuzere kinderen kunnen weer diep met elkaar filosoferen, ik herken hun vaders, hun moeders in hen terug.
Op Facebook zie ik dat over en weer vriendschappen worden gesloten en de waardering over deze ontmoeting wordt uitgesproken.
Als jonge leerkracht in die tijd was mijn uitgangspunt dat kinderen een fijne tijd op school moesten hebben om zich naar behoren te kunnen ontwikkelen. En ik werd hierin gesteund door mijn schoolleider, Hans van Tielen.
Was dit ook allemaal gebeurd, de herkenning op deze reünie als ik destijds zo gericht was geweest op hun cognitieve ontwikkeling zoals we dat nu doen?

12565602_952976428143121_7091943860518588484_n

Verdwaald in mijzelf

Ze zat in mijn eerste eigen groep en vanaf het eerste moment had ik een zwak voor haar. Ik had mezelf zo’n dochter gegund. Ze kon zo hartelijk schaterlachen dat ik er blij van werd. Als ze verdrietig was, merkte ik bij mezelf dat ik daardoor geraakt was. Natuurlijk heb je met elk verdrietig kind te doen. Maar bij haar was het altijd anders. Ik voelde haar verdriet van binnen.
Haar ogen, haar uitstraling, haar waardigheid, haar intelligentie: ik was diep onder de indruk van dit prachtige mens.
Uiteraard liet ik de andere kinderen niet merken wat ik voor haar voelde. Ik was jong en dacht dit oprecht. Wat een illusie! Uiteraard prikten de meeste leerlingen hier doorheen.

Haar vader merkte eens op dat hij mij in zijn dochter terug zag. Mijn maniertjes, mijn gebaren, mijn visie, mijn grapjes….
Met hem ontstond een soort vriendschap en toen zij op het VO wiskunde wat ingewikkeld vond, vroeg hij mij haar hierin bijles te geven. Uiteraard deed ik dat met alle plezier!
Langzaam maar zeker verdwenen we uit elkaars leven. Zij ging studeren, ging in Rotterdam wonen. Maar ik vergat haar nooit en vroeg me vaak af hoe het met haar ging.

Enige tijd geleden kwamen we elkaar tegen. Op Facebook. We waren weer vriendjes en spraken af elkaar ‘live’ te zien. Dat kwam er niet van….Allebei druk en andere dingen eerst.

Houden van

Op de een of andere wijze reageerden we allebei vorige week op iets en spraken keihard een datum en locatie af.

Toen ik eenmaal onderweg was en me bedacht hoe onze ontmoeting er uit zou zien, bekroop me een angstig voorgevoel. Natuurlijk kom ik vaak oud-leerlingen tegen en dan praten we over vroeger, over wat we gedaan hebben, etc. Maar afspreken zoals nu? Hoe start je zo’n gesprek? Waar praat je over? En als je na een half uurtje een en ander hebt uitgewisseld, wat dan?

Ik zocht een tafeltje uit waarbij ik de deur in de gaten kon houden en bestelde een koffie. Was dit verstandig? Wat zeg je na 25 jaar tegen een ex-leerling? Krijgen we hier spijt van?

Ik zag haar binnenkomen. Ik zag haar vader maar ook haar moeder in haar terug. Diep onder de indruk van haar charisma en schoonheid begroette ik haar. Mijn gevoel van destijds was in één klap terug. Er was echter een groot verschil met toen. Nu zat er een volwassen, wijze, mooie vrouw tegenover me.

Wat toen gebeurde, verbaast me tot op dit moment nog ten diepste. Binnen enkele minuten waren we in een diepgaand gesprek verwikkeld. Niets plichtplegingen, niets formeel, gelijk de diepte in. We spraken over vertrouwen, over kwetsbaarheid, over onze relaties, over onze angsten, over onze dromen, over het ouderschap, over onze twijfels. En het ging maar door…….volgens mij konden we nog uren doorpraten, volgens mij wilden we geen van beiden stoppen, het ging door en door en de tijd verdween.

Bij het afrekenen spraken we een vervolg af. We liepen samen in de regen en praatten verder en stelden ons afscheid uit.
Na een formeel afscheid volgde een innige omhelzing waarin we beiden ons gevoel uitspraken. Maar ik wilde niet weg…….

Onderweg naar huis was ik stil, ik was in de war, wat was hier gebeurd? Nu, na ruim een dag, loop ik er nog over na te denken.
Als ik zou geloven in meer dan dit leven, zou ik denken dat onze zielen elkaar (her)kennen. Zielsverwantschap.
Als ik daar niet in zou geloven, zou ik denken dat er een krachtige verbinding is tussen ons beiden. Zielsverwantschap.
Wat het ook is, er is een diepe, sterke relatie tussen ons. Het is wat het is. Ik hoef het niet te verklaren. Ik hoef het slechts te accepteren.

Maar ik blijf in de war, een beetje de weg kwijt, een beetje verdwaald in mijn eigen gevoel…..

2016, nee toch!

Het is weer zover. Weer zo’n jaar met die 6 erin. Voor mij zijn dat de jaren waarin ik overstap naar een nieuw tiental. En telkens weer heb ik daar moeite mee.

Mijn vooroordelen:
Toen ik 20 werd, viel dat nog mee. De onbezorgdheid zou plaats moeten maken voor iets meer zelfverantwoordelijkheid maar dat zou ik wel overleven!
Maar 30? Het angstbeeld van huisje, boompje, beestje (lees: kindje) was groot. De dertigers stonden voor mij symbool voor het definitieve afscheid van de onbeperkte mogelijkheden in je leven.
En toen kwam 40….Je eerste helft zat erop. De lichamelijke aftakeling zette zich in en langzaam maar zeker zou je erachter komen dat je niet langer jong bent.
Met 50 kwamen woorden als middelbare leeftijd en ‘oudere’ in beeld. Het grote werk leek gedaan en de tijd van oogsten en terugblikken was daar. Voor de andere sekse lijk je alleen nog maar in beeld als knuffelbeer of als wijze gesprekspartner…..
En nu dan 60….Van het idee al krijg ik kippenvel. In je zestiger jaren komt je pensioen ( bleh!!) in beeld. Definitief zet je lichaam de eindspurt in met alle lichamelijke ongemakken van dien en misschien wel de medische molens als gevolg. Wellicht kom je niet verder dan deze jaren…….

Kriegelig word ik als mensen zeggen dat ouder worden ook iets moois heeft. Wat mij betreft is er weinig moois aan. Ik accepteer het maar daar houdt het ook mee op. De aftakeling, het verlies van kracht, gehoor, gezondheid hoort bij het leven en dat is okay. Maar het leven begint bij 60? Klinkt leuk maar voelt voor mij anders!

IMG_0121

Het merkwaardige is wel dat het natuurlijk alleen om abstracte cijfers gaat. Mijn geest, mind, hoofd heeft mijn leeftijd nog niet erkend. Daarin huist nog steeds die puber van 17 die denkt dat zijn leven nog open ligt en waarvoor de wereld nog één groot raadsel en interessante ontdekkingsreis is.
Echter, als die jongeman ’s ochtends het dekbed wegslaat en met grote schwung uit zijn bed springt, is er een lichaam dat zegt: 1956!!
En de puber grijpt zich snel vast aan de bedrand, strompelt naar de badkamer en kijkt daar naar zijn opa in de spiegel…..
Die twee levens blijf ik een merkwaardig fenomeen vinden. Die geest, die mind die maar niet ouder wil worden en dat lichaam dat maar niet jong blijft.
Na al die jaren heb ik me er bij neergelegd. Die twee waren ooit samen één maar dat is alweer zo’n 40 jaar geleden. De spiegel in de badkamer herinnert me daar elke dag aan.

Mijn ik van 17 zal altijd moeite hebben met de leeftijd van het gebouw waar hij in leeft. Hij zal telkens de klok willen stoppen. Ik vrees dat mijn 17 niet ouder wil worden.
Op het moment dat mijn lichaam ermee stopt, zal de puber van 17 zich tekort voelen gedaan. Hij wilde nog zoveel en hij zal nog meer tijd wensen. Er is nog zoveel te doen!

Maar voor nu wenst mijn 17 jou een fantastisch jaar met veel nieuwe mogelijkheden en alle kansen die er weer liggen! Mijn gebouw wenst je een jaar dat iets langzamer verloopt want voor je het weet, zitten we weer aan de oliebollen!

Kerst 2015: een bijzondere ontmoeting in het bos

Eerste kerstdag 2015.

We staan met de camper op het terrein van Staatsbosbeheer in Borger en maken die middag weer een lange wandeling. Halverwege, na zo’n twee uur lopen, zien we een uitnodigende bank staan aan een open plaats in het bos. We nemen plaats en nuttigen een hapje. Terwijl we genieten van de stilte, de rust in je lichaam en de natuur om ons heen, spreken we onze verbazing uit over de schoonheid van deze plaats. Het licht dat zo mooi op de plaats valt, de prachtige ronde vorm van de open plek, het is goed zo….het leven is mooi….

Dan zie ik een groepje mensen uit het bos komen. Ze horen bij elkaar, het lijkt een familie. Oudere man, een paar pubers en de generatie ertussen. Ze houden hun pas in en overleggen wat met elkaar. De oudere man stapt op ons af. Aarzelend en enigszins onzeker begint hij zijn verhaal:

“Neemt u mij niet kwalijk dat ik u stoor maar mijn vrouw en ik wandelden hier graag en vaak pauzeerden wij ook altijd hier, op deze bank, net als u. En wij genoten hier, net als u, van deze plaats en van het moment. Maar mijn vrouw is er niet meer, …………………ze is onlangs overleden. Het was haar wens om haar as hier uit te strooien zodat zij altijd met deze plek verbonden is “, en hij liet een urn zien. Hij vroeg ons of wij er bezwaar tegen hadden dat hij dit nu met zijn kinderen en kleinkinderen ging doen. Toen we antwoordden dat wij wel zouden vertrekken, gaf hij aan dat dat niet zijn bedoeling was.

IMG_0193

Maar je partner op zo’n prachtige plaats in de natuur achterlaten, is iets wat je in alle rust met je dierbaren moet doen. Dus stapten wij zachtjes op, zodat alleen de natuur als toekijker aanwezig was bij dit emotionele moment.

Waar is de autonomie van de leerkracht gebleven?

De werkvreugde van veel leerkrachten is op dit moment laag. Er wordt geklaagd over de administratieve druk, over de CAO, over ouders, over de politiek, over de inspectie en over CITO. “Het werken met kinderen is leuk maar de rest niet”, is een veelgehoorde uitspraak. Toch ken ik heel veel leerkrachten die met plezier naar school gaan en zich niet herkennen is bovenstaand beeld. Hoe zit dat dan?

Als we uitgaan van de drie basisbehoeften Relatie, Competentie en Autonomie die ieder van ons nodig heeft om goed te functioneren, krijg ik de indruk dat veel mensen in het onderwijs hun gevoel van autonomie zijn kwijtgeraakt. De leerkrachten die het plezier nog wel hebben, kiezen ervoor om zelf verantwoordelijk te blijven voor wat ze doen. Ze lijken te beseffen hoe hard ze hun autonomie nodig hebben en eisen dit op.

Maar ik begrijp heel goed dat leerkrachten het enthousiasme voor het vak verliezen. Het zijn minimaal HBO-opgeleide professionals die steeds meer in een keurslijf worden gedrukt. Mensen met HBO worden geacht hun werk op eigen wijze te kunnen doen met richtlijnen en einddoelen. Helaas wordt er steeds nauwkeuriger voorgeschreven wat leerkrachten moeten doen maar vooral ook HOE dat moet:

  • Veel methodes zijn zo geschreven dat er geen ruimte meer is voor de eigenheid van de leerkracht. Handleidingen zijn spoorboekjes geworden die soms van minuut tot minuut voorschrijven hoe de les zich voltrekt.
  • Maatschappelijk verantwoorde projecten worden op school gedropt. Van seksuele verschillen tot aan een gezond ontbijt en van sponsorlopen voor de schoolbieb tot aan acties voor ontwikkelingslanden toe.
  • Veel scholen kiezen voor een toetsencircus om door middel van cijfers de illusie van controle te hebben. En na een toets dient vervolgens beschreven te worden wat een leerkracht met deze gegevens gaat doen.
  • Er zijn besturen die zich meer en meer met de inhoud van het onderwijs bemoeien, van schoolbezoeken tot aan verplichte nascholing.
  • Directie en IB zijn de buffer tussen leerkrachten en inspectie, bestuur en overheid en doen dit soms op een wijze die de druk op leerkrachten extra verhoogd.
  • In het beleid van scholen wordt niet altijd uitsluitend naar het belang van het kind gekeken. Vanuit financiële of management-overwegingen kiest men voor zaken waar leerkrachten extra werkdruk door krijgen. Veel leerkrachten zijn bijvoorbeeld ontevreden over nieuwe roosters waardoor hun lunchpauze (en voorbereiding) beperkt wordt.
  • De nieuwe CAO wordt ervaren als een knellend, voorschrijvend document dat vrijheden verder inperkt.

Mijn eigen verhaal

Het gevoel dat ik mijn vrijheid, mijn ruimte, aan het verliezen was, heeft mij jaren geleden doen besluiten om te stoppen met dit werk. Ik besefte dat ik een hekel kreeg aan de school en meer en meer ging verlangen naar de vakanties. Door de liefde voor de kinderen (die ik nog steeds mis), stelde ik de stap telkens uit.

Maar uiteindelijk was de emmer vol en besloot ik mijn eigen weg te gaan.

En vond ik mijn autonomie weer terug…..en mijn levensplezier! Ik besef me daardoor nog beter hoe belangrijk het is dat we zelf sturing kunnen geven aan datgene wat we doen.

Het lijkt me niet de bedoeling dat iedereen deze stap zet maar het liet mij wel zien hoe belangrijk het is dat het onderwijsleerproces gevormd kan worden door degene die het ook uitvoert. De leerkrachten, samen met hun leerlingen.

Doelen en kaders mogen bepaald worden door de eindverantwoordelijken maar de leerkracht is verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering en hij/zij kan dit op zijn eigen wijze doen.

Waarom veel leerkrachten zich dit uit handen hebben laten nemen, is wat mij betreft niet interessant. Ik zou willen dat ze het weer terugkrijgen en die opdracht is veel boeiender.

Als ik kijk naar de scholen waar leerkrachten elke dag met plezier aan hun dag beginnen, zie ik mensen die trots zijn op hun vak. Die hun plaats opeisen, zowel naar leidinggevende als bestuur als overheid. En soms vraagt dat (burgerlijke) ongehoorzaamheid en soms lukt dat door te communiceren over wat men wil. Want het valt me wel op dat deze mensen weten dat ze voor zichzelf moeten opkomen, voor hun vak, voor hun leerlingen. Ze vinden dat ze het waard zijn.

Leerkrachten die ontevreden zijn met hun eigen situatie, bereiken niets met klagen of mopperen. Het enige dat bereikt wordt, is een slechte werksfeer, voor henzelf en hun collega’s. Negatieve energie.

Hoe dan wel?

Met elkaar opbouwend in gesprek gaan hoe je het anders vorm zou kunnen geven. Met elkaar spreken over ongemakkelijke situaties. Elkaar steunen als het lastig gaat, met elkaar knokken tegen de plannenmakers met hun bureaucratie. Met elkaar vaststellen wat nodig is en wat weg kan. Met elkaar lachen, huilen en het met elkaar spannend vinden. Met elkaar kwetsbaar zijn. Want betekenisvol onderwijs kan niet anders dan ongemakkelijk en onvoorspelbaar zijn, voor leerling EN leerkracht…..

Het wordt tijd om te kiezen.

Kiezen voor jezelf en je vak.

Weten wat je wilt.

Weten wat je nodig hebt.

En voelen dat je ertoe doet!

Je kunt het…..

Over 20 jaar

Ik ben genoeg

Heb jij de TED-talk van Brene Brown over de kracht van kwetsbaarheid al gezien?

Misschien moet je die eerst zien en dan verder lezen

(https://www.ted.com/talks/brene_brown_on_vulnerability?language=nl#t-5853).
Bijna 23 miljoen mensen gingen je voor…………

Wat mij raakte in haar verhaal, was het feit dat we ons niet goed genoeg voelen. Dat was een gevoel wat ik herkende en wat diep in mij verstopt zat omdat ik me ervoor schaamde.
Ik wees dat gevoel af. Met een grote mond, door me te bewijzen, door tegen iedereen te zeggen hoe verkeerd zij het zagen, door te roepen hoe goed ik was, door …….
Maar niets hielp. Ik voel me al jaren een vijfje en voel me al jaren niet goed genoeg.

Brene confronteerde me hiermee en ik was onmiddellijk enthousiast over haar lezing. Ik las haar boek ‘De moed van imperfectie’ en vertelde iedereen om vooral haar video te zien. Maar zelf heb ik er weinig of niets mee gedaan. Ik stopte het gevoel weer diep weg.

IMG_4743 - Version 2

Om een of andere reden keek ik onlangs weer naar de TED talks van Brene maar dit keer gebeurde er iets anders. Ik realiseerde me hoe ik mezelf ontliep en hoe ik mijn spiegel aan anderen voorhield zonder er zelf in te kijken.
En toen snapte ik het ineens: IK BEN GENOEG.
Dat gevoel was raak maar tegelijk zei mijn verstand iets anders. Ik relativeerde, stelde bij en zwakte af. Ik was wel genoeg maar……….

Ik realiseerde me dat er dus meer nodig was om mij te laten accepteren dat ik genoeg ben. Het zou een soort mantra moeten worden dat ik keer op keer tegen mezelf zeg. Het oude liedje dat ik niet goed genoeg ben, is toe aan een nieuwe versie.
Daarom draag ik tot die tijd een polsbandje met deze tekst! Telkens als ik het vergeet, kijk ik ernaar en denk ik: ik ben genoeg!

Omdat ik vrees dat ik niet de enige ben, heb ik er nog een paar extra laten maken. Wil jij jezelf niet langer verloochenen door iemand te zijn zoals anderen dat willen? Wil je ook voortdurend herinnerd worden aan je authentieke zelf?
Kijk dan hier http://www.zomooianders.net/nieuws/

Het gebeurde onder mijn ogen….

Ik weet het nog als de dag van gisteren. En toch is het al zo’n 30 jaar geleden….. Het meisje was een opgewekt en vrolijk kind met een complexe thuissituatie. Een alleenstaande moeder met drie kinderen van drie vaders en nu een nieuwe vriend. Het meisje nam vaak de zorg van haar oudere en jongere broertje op zich omdat haar moeder ‘s avonds nog moest werken.

Toch liep ze altijd met een grote glimlach op haar gezicht door mijn lokaal. Ze kon ongegeneerd lachen dat altijd op andermans lachspieren werkte. Uiteraard had ze weleens een bui dat ze onbereikbaar was maar als onervaren leerkracht weet ik dat aan haar leeftijd en levensomstandigheden.

Haar cognitieve prestaties waren niet geweldig; sociaal-emotioneel was ze sterk in de omgang met anderen; over haar creativiteit kan ik me niets bijzonders herinneren. Haar CITO eindtoets lag in lijn met wat ik van haar gezien had in het dagelijkse werk op school, mijn collega’s deelden die mening en mijn advies was wat we nu VMBO basis noemen. Haar moeder was teleurgesteld en gaf aan dat ze dacht dat haar dochter meer in huis had. Het meisje zelf liet ook merken op iets anders te hebben gerekend. Een paar weken na het adviesgesprek kwam haar moeder op haar verzoek langs voor een gesprek met mij.

Zolang je doet

Ze vertelde dat ze erachter was gekomen dat haar nieuwe vriend haar dochter had misbruikt op de avonden dat zij aan het werk was. Dit was al enige tijd aan de gang en volgens haar waren de prestaties van haar dochter daarom onder het niveau wat we van haar hadden kunnen verwachten.

Ik wist niet wat ik hoorde en aanvankelijk wist ik ook niet wat ik moest geloven. De eerste dagen was ik in de war, daarna was ik verbijsterd dat dit onder mijn ogen was gebeurd en daarna was ik verdrietig over wat we kinderen aandoen.

De periode die toen aanbrak, maakte het nog complexer. Ik vertrouwde op het verhaal van moeder (en kind) en ik steunde hen in hun idee over een andere school. Maar daar was niet iedereen het mee eens. Collega’s twijfelden aan het verhaal van moeder en het VO wilde bewijzen zien van haar cognitieve prestaties. Ik was weer verbijsterd maar nu over het onbegrip en/of het wantrouwen van de mensen om me heen.

Ik spreek mijn leerling nog regelmatig. Het is een prachtige, krachtige vrouw geworden met een goede opleiding, een goede baan en drie kinderen.

De verbijstering dat dit onder mijn eigen ogen gebeurde, is gebleven. Je zit er bovenop en je ziet het niet. Het gevoel gefaald te hebben. Het idee dat je er niet was voor een leerling. Het besef hoe lastig het is alles goed te doen. Het was de eerste, bewuste knak van mijn ego. Er zouden er nog vele volgen…

Je weet het niet……

Ik was 22 jaar, klaar met de pedagogische academie (7-jarige HAVO) en voelde me sterk.
Na kennis genomen te hebben van de toen populaire pedagogen, de leerlijnen wist te reproduceren en alles wist over beginsituatie, doel en planning was ik klaargestoomd voor ‘het onderwijs’.
In mijn eerste jaren werden de twijfels die je overvallen, ondervangen door de oude rotten in het vak die je het voordeel van die twijfel gunden. “Je moet het vak nog leren, jochie!”
Na enige tijd voelde ik me zekerder en was ik in staat om op een effectieve manier met ouders te communiceren en hen te vertellen wat er nodig was bij de ontwikkeling van hun kind.

Als IB en directeur wist ik deze vaardigheden te versterken en stond ik in mijn kracht. Uiterlijk. Van binnen vroeg ik me vaak, misschien altijd wel, af wat het antwoord op de vraag van een ouder, leerkracht of collega-directeur was. Meestal wist ik het niet….Maar je zegt niet dat je het niet weet, dat we niet zeker weten of het goed is wat we gaan doen, dat je ook maar gokt en probeert, dat we maar moeten zien hoe het afloopt.

Waarom zei ik dat niet? Misschien durfde ik me niet kwetsbaar op te stellen. Misschien was mijn mentale model dat ik het antwoord moest weten. Misschien was ik bang niet voor ‘vol’ aangezien te worden. Misschien dacht ik dat het zo moest. Misschien dacht ik dat mensen dat van mij verwachtten. Ik weet het niet…..

Zolang je doet

Wat ik wel weet, is dat ik tegenwoordig wel zeg dat ik het niet weet, dat we niet weten hoe het afloopt, dat er geen zekerheid is, dat we moeten accepteren dat het leven is zoals het is, dat we als leerkrachten ook niet weten of het goed is wat we doen, dat we ook maar wat proberen, vallen en weer opstaan. Soms schrikken ouders of collega’s daarvan. Okay! Het is zoals het is…..

Terwijl ik hierover reflecteer, realiseer ik me hoe vals het beeld is wat toekomstige leerkrachten krijgen voorgeschoteld. We leiden mensen op met een stuk theorie, enige praktijkervaring en reflectievaardigheden. En we sturen ze de maatschappij in: klaar voor het onderwijs!

Maar is er iemand die jonge mensen vertelt dat ze beginnen aan een vak waarvan je nooit zeker weet dat je het goed doet, dat je voortdurend twijfels hebt over wat je doet en waarin er geen zekerheid is.

Is er iemand die jonge mensen vertelt hoeveel moed je moet hebben om leerkracht te worden? Moed, omdat elk kind en elke dag anders is. Moed, omdat er geen zekerheid is? Moed, omdat je het moet doen met wat er is, zonder randvoorwaarden. Moed, omdat je moet zeggen dat jij het eigenlijk ook niet weet.

Leerkracht, je weet niet hoe moeilijk het is voordat je het bent. En dan is het vaak te laat en ben je al verkocht…….